“Chính những khác biệt đã đưa chúng ta lại gần nhau hơn, đó là cách mà tình bạn hình thành”
Tôi thích câu này và thường xuyên nghĩ đến nó mỗi khi tôi tiếp xúc với những người - dù mới quen hay đã là bạn bè lâu năm - có khá nhiều khác biệt so với mình.
Và khi tôi đang ngồi đây, lần lượt lướt qua những tấm hình chụp trong chuyến đi chơi Ninh Thuận vừa rồi, hình dung rất rõ những nhí nhố, ồn ào của những bè bạn tôi ở lứa tuổi U60 để thấy lòng ấm áp và cảm nhận thật rõ một niềm vui nhẹ nhàng được mang tới từ những người bạn của cái thời tuổi trẻ, thời tươi đẹp nhất của cuộc đời.
Khi người ta trẻ, ở lứa tuổi mười tám, đôi mươi, lúc cái tôi còn lớn quá, người ta có những đòi hỏi khó khăn trong việc kết bạn, phải có tính cách phù hợp, có chung niềm vui, chung sở thích, chung mối quan tâm…, và lúc đó, không dễ để gọi là bạn thân. Khi đã sống lâu và có nhiều trải nghiệm, người ta có khuynh hướng bao dung hơn, chỉ cần chân thành là đủ - chấp nhận mỗi người bạn theo tính cách mà họ sẵn có.
Vì thế, trong lần gặp gỡ bạn bè tháng 3 này, có dịp tiếp xúc gần gũi với thời gian dài hơn (ít nhất cũng ở cùng nhau hơn 55 giờ đồng hồ), cái nhìn của tôi về những người bạn có phần khác so với trước đây. Có phải chỉ cần bạn mở lòng ra, cởi mở hơn, bạn sẽ nhìn thấy nhiều điều hay ho, nhiều điều tốt đẹp hơn từ cuộc sống, từ con người. Và hơn thế nữa, cần thêm sự quan tâm - một cách chân thành, mình có thể sẽ nhìn thấy được những góc khuất trong tâm hồn bạn, mà sự lướt qua vô tình sẽ không thể nào nắm bắt.
Tôi nhìn thấy được bạn bè tôi, ở độ tuổi theo BS Đỗ Hồng Ngọc gọi rất hay là “tuổi gió heo may” trong quyển sách “Gió heo may đã về” (các bạn nên tìm đọc, để thấy rằng tuổi của mình là độ tuổi rất tươi đẹp với nhiều niềm vui sống) Các bạn vui tươi, yêu đời, bất cứ chuyện gì cũng có thể là một đề tài để bàn luận, châm chích, chọc ghẹo lẫn nhau một cách thoải mái, vô tư.
Tôi muốn ghi lại cảm nhận về những bạn bè cụ thể, chắc rằng sẽ có những lệch lạc, không công bằng, nhưng đó là góc nhìn của tôi một cách chủ quan, bởi tôi nghĩ, với những người đã đi ngang qua cuộc đời mình, đôi khi để lại ấn tượng đẹp, đôi khi có nhiều vướng mắc, nhưng với bất cứ ai, tôi cũng muốn nghĩ về một cách chân thành và có cảm xúc, ít nhiều gì những gương mặt thân quen này cũng sẽ luôn tồn tại trong ký ức tôi, và ký ức đối với tôi dù vui hay buồn đều luôn luôn đẹp đẽ.
Mười bảy gương mặt bạn bè, trong đó có 3 cô dâu của lớp là mới mẻ, còn 14 gương mặt kia đã quen biết nhau gần 40 năm rồi, tôi vẫn không dám tin rằng mình hiểu được bạn, hiểu được tâm tư, cuộc sống của bạn, bởi 40 năm trong đó 4 năm đại học khi còn non trẻ, mỗi người có mối bận tâm riêng cho tương lai và ba mươi mấy năm sau với những lần gặp gỡ thoáng qua, với những lo toan cơm áo gạo tiền, hỏi thăm đó, cười xã giao đó, nhưng mấy ai thực sự quan tâm và có nhiều vương vấn, suy tư về bạn sau lần gặp gỡ? Cũng chẳng trách, cuộc sống là thế, nó cứ cuốn ta đi theo những vòng quay bất tận, sống quay cuồng, hối hả với những chương trình, kế hoạch trong công việc. Và bây giờ, đã đến lúc ta cần sống chậm, cần những kết nối từ xã hội, chúng ta lại tìm cơ hội để đến với nhau, tạo cho nhau những niềm vui nho nhỏ.
Tôi nhìn thấy sự viên mãn tròn đầy trong cuộc sống của Duyên Hương ở cái cười rộng mở, tôi biết bạn mình hạnh phúc qua giọng kể đầy yêu thương về gia đình nhỏ, và ở cả bài thơ mang hơi hướm “bút tre” bạn làm sau chuyến đi về, tôi mừng cho cuộc sống ấm êm của bạn mình. Chắc vì vậy nên bạn rất vui tươi và luôn tìm lý do cho bạn bè kết nối để thêm niềm vui sống, và sự tận tình, nhiệt huyết của bạn cho những cuộc vui riêng tư của nhóm “Yamavu” hay niềm vui chung của cả lớp khi hồ hởi bàn tính chuyện kỷ niệm 40 năm AH76 làm cho mọi người cũng phải nhiệt tình, hăm hở theo. Chúng ta cần lắm những người bạn với tính cách vui tươi và vô tư như thế, nó làm cuộc sống ta thêm đẹp và thêm nhiều niềm vui, niềm tin yêu con người.
Tô tiểu thư vẫn hiền dịu như ngày xưa, nụ cười e ấp luôn là dấu ấn mỗi khi tôi nhớ về bạn. Bây giờ bạn có vẻ “độc lập” hơn xưa, không biết nhận định của tôi có chính xác không, hay bởi vì xưa nay tôi hiểu bạn ít quá? nhưng giờ bạn đã có tiếng nói riêng của mình trong những lần gặp mặt, ý kiến riêng của bạn vẫn với chất rất riêng, nghĩ tới tập thể hơn tới bản thân mình, giống như hôm đi chơi đảo Bình Hưng, tôi biết bạn có một nỗi sợ với sông nước, nhưng bạn vẫn lặng lẽ hoà đồng, dù rằng khi ra ngoài biển sâu, sóng to tàu dập dình mặt bạn xanh mét, hay buổi chiều khi nhìn bạn ngồi trên bãi cát với mớ đồ đạc của bạn bè xung quanh, bạn thoải mái với nhiệm vụ “giữ đồ” cho bạn bè vui chơi, và mắt bạn theo dõi bạn bè đùa nghịch thỉnh thoảng lại ánh lên niềm vui, ấm áp sẻ chia. Đó là một sự hết mình, một tấm lòng đối với bạn bè và tôi rất trân trọng về điều đó, tôi cũng nhìn thấy vẻ an nhiên tự tại trong cuộc sống của bạn vì chắc rằng bạn tôi rất an lòng, hạnh phúc với hai cô con gái giỏi giang, ngoan ngoãn và thành đạt của mình.
Cô bạn Ngọc Hà với nụ cười toả nắng luôn làm lòng tôi dịu dàng mỗi khi nhớ tới bạn, có lẽ từ ngày phát hiện ra bạn mình rất lãng mạn với những câu thơ chưa ráo mực trên trang giấy trắng ở độ tuổi mười tám đôi mươi. Một tấm hình chụp bạn phía sau lưng trong buổi sáng sớm mặt trời từ từ nhô lên trên mặt biển mà tôi đặt tên là “Đứng trước biển” cho tôi thấy tâm hồn bạn vẫn còn đó sự mơ mộng như ngày nào. Bạn tôi suy tư gì khi đứng trước cái yên tĩnh và mênh mông của biển ngày hôm đó, dù chung quanh là biết bao tiếng cười đùa của bạn bè?. Tôi mong bạn luôn giữ được thật nhiều cảm xúc trong tâm hồn mình, để cuộc sống chung quanh bạn luôn tràn đầy sắc màu của cuộc sống, trọn vẹn tình thương yêu từ gia đình, từ bè bạn. Điều này là đương nhiên thôi, bởi bạn đã có một anh con trai dễ thương và đứa cháu bé bỏng tuyệt vời. Lên chức “bà” không phải là quá sớm khi niềm vui cứ lấp lánh, tràn trề trong ánh mắt bạn, và làm bạn cứ trẻ trung phơi phới.
Kim Anh và những lạc quan luôn hiện hữu, bởi bạn luôn tìm thấy khía cạnh khôi hài trong mọi sự việc, và bạn có đủ sức hút để lan toả sự lạc quan, yêu đời, yêu người đến với người chung quanh. Nụ cười duyên dáng với chiếc răng khểnh sẽ luôn làm mọi người nhớ tới bạn. Tôi biết bạn cũng luôn nghĩ tới người khác, nghĩ tới tập thể trong những cuộc vui chung khi bạn cứ liên tục áy náy vì sự trễ nãi của mình ngày đầu tiên, khi chuyến xe đưa bạn đến với bạn bè có chậm đôi chút. Tôi nhớ tấm hình Ngọc Hà gửi Kim Hà kèm lời ghi chú “KH ơi, thương KA lắm! Đây là ba thầy bói dẫn một người vừa đau răng, vừa đau chân...” vừa thấy buồn cười với hình ảnh, vừa cảm động vì sự nhiệt tình của bạn. Có gì đâu, “sống trong đời sống, cần có một tấm lòng…” để làm gì? Để gió cuốn đi, cuốn đi và lan toả niềm vui và sự lạc quan đến với mọi người, đó là một cuộc sống có ý nghĩa!
Huỳnh Mai vẫn cứ chu đáo, tỉ mỉ và cẩn thận như hồi còn làm lớp phó đời sống. Bạn giản dị, tự nhiên nhưng luôn tạo sự tin tưởng nơi người đối diện. Bạn cười hiền khi mọi người đùn đẩy cho bạn cái trách nhiệm lớn liên quan tới tiền bạc, một trách nhiệm mà tôi nghĩ khó ai thực hiện hoàn hảo như bạn. Mỗi lần nghĩ tới bạn là tôi hình dung ra hình ảnh người phụ nữ VN dịu dàng, chịu thương chịu khó. Nụ cười xinh xắn của cô bạn một thời là hoa khôi của AH76 ngày nào giờ đây vẫn nguyên vẹn dù tôi biết trong cuộc sống bạn vẫn còn nhiều lo toan, mà trong lúc chuyện vãn cùng cô dâu Xuân về việc chăm sóc bạn đời, bạn nói đơn giản “có thương thì mới làm được, mới chịu cực được”, phải rồi bạn của tôi ơi, yêu thương sẽ cho ta sức mạnh, Giản dị vậy thôi mà không phải ai cũng thấu hiểu, và điều làm tôi ấn tượng với bạn hơn là song song đó, bạn vẫn luôn cố tìm kiếm cho mình những niềm vui nho nhỏ trong cuộc sống, một cách lạc quan và giản dị, kết nối cùng bạn bè, thu xếp cho mình những chuyến đi thư giãn cùng nhóm bạn. Hạnh phúc ở quanh ta thôi, đưa tay ra và nắm lấy, phải không bạn?
Kim Xuân và cái cười hiền lành, mộc mạc dễ thương, và dễ thương hơn nữa là tấm lòng của bạn dành cho bạn bè, bạn băn khoăn vì sự bế tắc trong cuộc sống của một người bạn? bạn ray rứt vì không tìm ra lời giải cho bạn mình? bạn bức xúc vì sự thờ ơ của bạn bè?… tôi cảm động vì cái tình của bạn, nhưng bạn ơi, có những điều trong cuộc sống mà mỗi người phải tự tìm lấy lời giải cho mình, và không ai có thể giúp cho ta được ngoài chính bản thân ta. Nhìn bạn vui với cuộc vui chung một cách giản dị, không nói nhiều, chỉ lặng lẽ nắm bắt những hình ảnh vui tươi, nhí nhố từ bạn bè và hoà đồng, ai sao mình vậy. Chắc là bạn vui với chuyến đi phải không? Khi về nhà, nhìn lại những hình ảnh sôi động, tôi tin là bạn thỉnh thoảng lại mĩm cười, lòng vui vui khi nhớ lại đôi điều, và như thế với tôi là đủ.
Diệu Huyền, cô bạn gái thân thiết của tôi, ngỡ như chẳng còn điều gì cần khám phá vì đã thấu hiểu nhau từ biết bao nhiêu năm nay, vậy mà vẫn mang đến cho tôi nhiều niềm vui và sự mới lạ, giản dị thôi, sự chan hòa của bạn với những bạn bè trước giờ ít qua lại chuyện trò, đối với một người nhiều cá tính và thẳng thừng như bạn quả làm tôi có chút ngạc nhiên, có lẽ như đã nói, tuổi tác làm cho tâm tính ta trở nên bao dung hơn chăng? tôi thích nhìn bạn vui với những niềm vui giản dị này, và tôi nghĩ hình như kỳ này bạn cũng đã mở lòng ra hơn với mọi người, có khó khăn quá không bạn thân mến? Tôi biết bạn luôn hài lòng với bản thân và cuộc sống năng động của mình. Nhưng rồi cũng tới lúc gối mỏi chân chồn, chậm lại để suy gẫm nhiều điều hay ho, cũng là cách để cân bằng cuộc sống.
Các cặp đôi trong chuyến đi này cũng để lại trong tôi sự ấm áp. Không hẳn mọi sự kết hợp từ sự giống nhau đều hoàn hảo. Bạn tôi đều có những khác biệt so với bạn đời của mình.
Hồng và Bông luôn làm tôi vui thích mỗi lần gặp gỡ, bởi sự chân tình và thoải mái của bạn. Không còn gánh nặng công việc, các bạn vui hưởng cuộc sống hạnh phúc cùng hai đứa con trưởng thành và sống tốt. Tôi thích quan niệm sống của các bạn, sống hết mình vì những niềm vui giản dị, đi nhiều để nhìn cuộc sống và cảm nhận điều gì là quý nhất đối với mình. Đó có phải là hạnh phúc đơn sơ từ gia đình? Tôi nhớ có lần tôi đã rất vui khi nghe bạn nói “Hiện giờ Hồng đang sống hạnh phúc, rất hạnh phúc!”, tôi càng vui hơn nữa khi nhìn ánh mắt lấp lánh niềm tự hào của Bông khi tôi kể cho nghe Hồng đã nói như thế. Không tự hào sao được, bởi cái hạnh phúc đó đến từ sự nỗ lực hàng ngày của từng người trong cuộc sống chung, quên đi một chút mình để nghĩ nhiều hơn đến bạn đời, dù rằng thỉnh thoảng tôi vẫn nghe Hồng than phiền “sao em nói nhiều thế?” không sao cả Bông ơi, bởi nói nhiều để đem niềm vui, sự sinh động đến cho bạn bè cũng là điều cần thiết mà!!
Với Dân và Minh trước đây chúng tôi không gặp nhau thường xuyên, đây là lần thứ hai tôi gặp và trò chuyện nhiều với Minh, cảm giác an lòng và vui cho bạn mình là điều tự nhiên đến. Khi Minh đưa máy lên chụp đám bạn trong chuyến đi chơi, tôi đùa “công bằng chút nhe Minh, nhớ canh cho tất cả mọi người đều đẹp chứ không phải chỉ chăm chăm canh để mình Dân đẹp thôi đâu”. Minh cười vui “em có thèm để ý gì đến ảnh đâu, nhìn hoài mỗi ngày chán lắm rồi!” nói là nói vậy thôi, chán sao được khi ngay từ ngày đầu tiên trên tàu hoả, Minh đã khiếu nại với ban tổ chức là tôi về việc cố tình ngăn cách cho hai đứa ngồi đôi nơi, thật là oan thị Kính!! Và đi đến đâu có chụp hình là bạn cũng cố tình đứng kề vai sát cách với bạn tôi, hay tranh thủ hai đứa chớp riêng những khung hình lãng mạn với nhau, chắc là để sau này khi già lão mang ra khoe với cháu chắt rằng, ngày xưa ông bà đẹp đôi thế này này. Tôi đoán ngày xưa bạn liêu xiêu vì tiếng đàn cùng vẻ nghệ sĩ mơ màng say đắm của Dân, nhưng thú thật, tổ 8C tụi tôi thì quả cũng liêu xiêu vì chán ngán cái bài hát “Thuở xa xưa từ Hùng Vương dựng nước…” mà anh chàng nghệ sĩ của bạn đã đày ải chúng tôi mọi lúc mọi nơi mỗi khi sắp có hội diễn văn nghệ ở trường.
Tạo và cô dâu út xinh đẹp của AH76 lại hạnh phúc theo một cách khác. Tôi nhớ câu nói trong bộ phim The sound of music “Khi Chúa đóng cánh cửa này đi thì Chúa lại mở cánh cửa khác ra” không biết có chính xác vậy không, nhưng nôm na giống như liền kề một bất hạnh là một niềm vui đang chờ đón, bạn Tạo của tôi gặp nhiều rủi ro trong cuộc đời đưa đến khiếm khuyết đôi chút về sức khoẻ, nhưng bù lại bạn có một người bạn đời tuyệt vời, trẻ trung, xinh đẹp lại giỏi giang và quan trọng là yêu thương bạn hết mực. Khi nghe mọi người trầm trồ Tạo nhà mình thật là số hưởng khi gặp được Xuân, cô dâu út của chúng ta đã làm tôi hết sức cảm động khi ra sức bênh vực bạn đời mình “mấy anh chị không biết đó thôi, chứ em cũng may mắn lắm mới có anh ấy chứ, ảnh lo lắng và thương yêu em nhiều lắm, coi vậy chứ ảnh khoẻ lắm đó, cũng đỡ đần em được nhiều thứ, em không thấy cực nhọc gì đâu, được lo lắng và chăm sóc anh ấy là niềm vui của em mà”. Thực ra đâu phải mọi người không nhìn thấy sự nỗ lực để tự chăm lo cho bản thân mình của bạn đâu, chọc ghẹo bạn là một phần, nhưng trong đó cũng có một chút ganh tỵ với bạn, tôi chắc như thế vì đa số các ông chồng trong hội chúng ta đều được quan sát và ban tặng cho cái mỹ từ là “cửu vạn của vợ” hay hoành tráng hơn “người chồng ưu tú” cho sang chảnh.
Tôi không đo sự thành đạt của bạn bè qua con số tài sản hay địa vị trong xã hội mà hay đo lường qua các chỉ báo thời thượng như chỉ số hạnh phúc, hay mức độ hài lòng trong cuộc sống của bạn, hoàn toàn do cảm tính chủ quan của mình, chẳng để làm gì, có lẽ chỉ nhằm làm tôi thấy an lòng và vui cùng bạn, hay đôi khi tôi cũng có băn khoăn khi bạn bè có vấn đề, dù biết mình có lo lắng hay băn khoăn cũng có giúp được gì cho bạn đâu. Ở chuyến đi này, tôi đọc thấy sự mệt mỏi của anh Ánh lớp trưởng khi cùng la cà với bạn bè trong hơn hai ngày cuối tuần. Anh vui vẻ thì cũng có vui đó, nhưng quả thật mọi người đều thấy anh ngày càng ốm và sức khoẻ ngày càng xuống, có cảm giác chỉ cần một cơn gió mạnh chút xíu là đủ thổi anh bay đi, sao lại để như thế hở anh? Bằng lòng với cuộc sống hiện tại thì chắc là anh có bằng lòng đấy, nhưng anh có hạnh phúc không? Tôi băn khoăn vậy thôi, anh chọn con đường đi của mình và chúng tôi tôn trọng quyết định đó của anh, suy cho cùng nó chẳng dính dáng gì đến chúng tôi, bởi lẽ chúng ta đều đã lớn rồi, mỗi người tự chịu trách nhiệm với cuộc sống của riêng mình, bạn bè đến với nhau vì những gắn bó kỷ niệm xa xưa để tìm những niềm vui, vậy thôi.
Và anh Cờ nữa, tôi cũng biết anh có nhiều nỗi lo toan trong gia đình, nhưng gặp anh thì lúc nào cũng vui, cười hề hề một cách vô tư. Không hề thấy anh có biểu hiện buồn phiền hay chán nản, hay tôi chưa từng hiểu về anh? vì khoảng cách tuổi tác và vì cuộc sống và công việc khác xa nhau nên số lần gặp gỡ chỉ xuân thu nhị kỳ. Có lẽ anh biết chọn cho mình thái độ sống tích cực, biết chấp nhận những khiếm khuyết mà mình gặp phải, không tìm cách thay đổi vì có thay đổi được đâu? Anh vui với công việc và cuộc sống giản dị của mình, điều này cũng làm cho tôi thấy thoải mái và đôi khi nghĩ cũng vui vui, không thấy anh già đi sau bao nhiêu năm gặp lại, vậy là tốt quá rồi phải không ông anh cùng họ của tôi?
Còn bạn nữa, người bạn đời của tôi, cảm nhận gì khi lời lẽ trong trường hợp này là không cần thiết. Tôi chỉ muốn cảm ơn bạn đã luôn đồng hành cùng tôi trong hơn 28 năm qua, và chắc chắn là sẽ đồng hành thêm gần 42 năm nữa, với tôi như thế là đủ.
Một chút về mình chăng? Những gì mà bạn đọc trước giờ chắc cũng đủ hé lộ đôi chút về bản thân, đủ để tôi khoe chút xíu về việc mình cũng có “tâm hồn” chứ không chỉ là một người ham chơi, ham nhậu như tôi đã từng thể hiện. Bạn nghĩ được vậy là tôi mừng lắm rồi đó!
Có lẽ sẽ có bạn hơi thắc mắc chút xíu là tại sao tôi chỉ nói những lời “có cánh” về bạn bè, đơn giản thôi, tôi chỉ muốn lưu giữ trong ký ức mình những hình ảnh, kỷ niệm đẹp để tâm hồn tôi nhẹ nhàng vui tươi hơn khi nhớ về, việc gì mình phải chất chứa những điều không vui làm cho lòng mình thêm nặng nề, phải không bạn?
Các bạn của tôi ơi, dài dòng tự sự thế là đủ rồi. Còn một sự kiện quan trọng trước mắt sẽ mang tới niềm vui cho tất cả chúng ta – đó là lần gặp gỡ họp mặt nhân kỷ niệm 40 năm tình bạn của AH76. Mọi thông tin tôi đã gửi email đến các bạn rồi. Chúng tôi vui mừng chào đón tất cả các bạn về chung vui, để tôi tiếp tục có được niềm hạnh phúc viết những lời cảm nhận về từng khuôn mặt thân quen, đã đi ngang qua đời tôi, đôi khi ở lại một thời gian- hoặc chỉ lâu lâu lướt ngang qua, làm tôi ngẩn ngơ nhớ, và tất cả đều lưu lại trong ký ức tôi bằng những sắc màu tươi vui, nồng ấm.
Cảm ơn các bạn.
Tháng 3/2016